Του Γιάννη Λάσκαρη:
Υπάρχουν πόλεις που χτίστηκαν γυρίζοντας την πλάτη τους στο ποτάμι τους. Και υπάρχουν πόλεις που κάποια στιγμή αποφασίζουν να το ξανακοιτάξουν. Η Καλαμάτα βρίσκεται ακριβώς σε αυτό το σημείο. Η παρόχθια ζώνη του Νέδοντα, στο ύψος της Αγοράς και προς το κέντρο, μπορεί να μετατραπεί από «πίσω αυλή» σε ζωντανό πυρήνα καθημερινότητας, πολιτισμού και ανάπτυξης.
Ο Νέδοντας δεν είναι απλώς ένα τεχνικό έργο αντιπλημμυρικής προστασίας. Είναι το φυσικό όριο και ταυτόχρονα ο συνδετικός ιστός της πόλης. Αν αναδειχθεί σωστά, μπορεί να ενώσει το εμπορικό κέντρο με τη φύση, την ιστορία και τον ορεινό όγκο που δεσπόζει πάνω από την Καλαμάτα.
Ένας πράσινος διάδρομος μέσα στην πόλη
Η πρώτη κίνηση είναι απλή στη σύλληψη αλλά καθοριστική στην εφαρμογή: συνεχής πεζοπορική και ποδηλατική διαδρομή κατά μήκος του ποταμού, με σκίαση, μεσογειακές φυτεύσεις, καθιστικά και μικρούς χώρους στάσης.
Όχι υπερβολές. Όχι βαριά κατασκευή. Ήπια υλικά, διακριτικός φωτισμός, καθαρότητα γραμμών.
Η Αγορά μπορεί να αποτελέσει την «πύλη» αυτής της διαδρομής. Μια μικρή πλατεία-άνοιγμα προς το ποτάμι, όπου ο πεζός θα αισθάνεται ότι η πόλη συνεχίζεται και δεν τελειώνει στο οδόστρωμα.
Σύνδεση με τη Μονή Βελανιδιάς
Η ανάδειξη της διαδρομής προς τη Μονή Βελανιδιάς μπορεί να δώσει βάθος στο εγχείρημα.
Ένα σηματοδοτημένο μονοπάτι που ξεκινά από το κέντρο και σταδιακά ανηφορίζει προς τον Ταΰγετο, με σημεία θέας, ενημερωτικές πινακίδες, ψηφιακές στάσεις πληροφόρησης και αφηγήσεις για την ιστορία της πόλης.
Η μετάβαση από το αστικό τοπίο στο φυσικό περιβάλλον να γίνεται εμπειρία. Ο επισκέπτης –και κυρίως ο κάτοικος– να μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να αλλάζει ρυθμό. Από τον θόρυβο στην ησυχία. Από το τσιμέντο στο χώμα.
Κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση και ανθρώπινη κλίμακα
Η παρόχθια ζώνη μπορεί να λειτουργήσει ως φίλτρο κίνησης.
Με περιορισμό της διαμπερούς κυκλοφορίας σε συγκεκριμένα σημεία, δημιουργία περιμετρικών χώρων στάθμευσης και ενίσχυση της πεζής μετακίνησης, το κέντρο θα αποκτήσει ξανά ανθρώπινη κλίμακα.
Όταν ο πεζός αισθάνεται ασφαλής, η πόλη αλλάζει.
Τα παιδιά κινούνται πιο ελεύθερα. Οι ηλικιωμένοι βγαίνουν από το σπίτι. Τα καταστήματα αποκτούν ζωή.
Οικονομία με ταυτότητα
Μια τέτοια ανάπλαση δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό έργο. Είναι αναπτυξιακή στρατηγική.
Κατά μήκος της διαδρομής μπορούν να αναπτυχθούν:
μικρά καφέ χαμηλής όχλησης,
χώροι πολιτιστικών δράσεων,
αγορές τοπικών προϊόντων συγκεκριμένες ημέρες,
δημιουργικά εργαστήρια νέων επαγγελματιών.
Η οικονομία δεν θα βασίζεται στην ένταση, αλλά στην ποιότητα.
Η εμπειρία του περιπάτου, η θέα προς το βουνό, η εγγύτητα στο ιστορικό μοναστήρι, μπορούν να προσδώσουν στο κέντρο μια νέα ταυτότητα – διαφορετική από την παραλιακή ζώνη, συμπληρωματική και όχι ανταγωνιστική.
Η καθημερινότητα ως κριτήριο
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι πώς θα εντυπωσιάσουμε, αλλά πώς θα ζούμε καλύτερα.
Μια πόλη προσιτή σημαίνει:
ασφαλή διαδρομή για το παιδί με ποδήλατο,
σκιασμένο περίπατο για τον ηλικιωμένο,
εύκολη πρόσβαση για άτομα με αναπηρία,
δημόσιο χώρο που δεν απαιτεί κατανάλωση για να υπάρξει.
Ο Νέδοντας μπορεί να γίνει ο κοινός τόπος όλων. Όχι έργο βιτρίνας, αλλά έργο καθημερινότητας.
Από το ποτάμι στο βουνό
Η μεγάλη εικόνα είναι απλή και καθαρή:
ένα συνεχές νήμα που ενώνει την Αγορά, το κέντρο, τον ποταμό, τηοΤαΰγετοο και τη Μονή.
Μια πόλη που δεν τελειώνει στο τσιμέντο της, αλλά ανοίγεται προς το φυσικό της τοπίο.
Αν ο Νέδοντας αναδειχθεί ως ο δρόμος της πόλης προς το βουνό, τότε η Καλαμάτα δεν θα έχει απλώς μια ακόμη ανάπλαση. Θα έχει κάνει ένα βήμα προς μια νέα ισορροπία:
μεταξύ ανάπτυξης και ποιότητας ζωής,
μεταξύ οικονομίας και περιβάλλοντος,
μεταξύ ιστορίας και μέλλοντος.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό έργο που μπορεί να γίνει.