Λίγες ημέρες μετά τα πυροτεχνήματα της ΔΕΘ, ήρθαν τα νούμερα να πουν την αλήθεια. Και δεν τα λέει κάποιο συνδικάτο, τα λέει η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος και τα επίσημα στατιστικά στοιχεία. Πίσω από τα χαμόγελα για την «ανάπτυξη» και τις παροχές-βιτρίνα κρύβεται μια ωμή πραγματικότητα: την ώρα που οι επιχειρήσεις και οι τράπεζες θησαυρίζουν, ο εργαζόμενος και το νοικοκυριό φτωχαίνουν. Ας δούμε τα δύο πρόσωπα της ίδιας οικονομίας.
Πρώτο πρόσωπο: κέρδη-ρεκόρ για τους λίγους, παγωμένος μισθός για τους πολλούς
Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2026. Παρότι το εισόδημα αυξήθηκε στα χαρτιά κατά 3,2%, ο πληθωρισμός το έφαγε ολόκληρο και το γύρισε σε μείον 0,4%. Δεν είναι μια στιγμιαία εικόνα: ο πληθωρισμός τον Αύγουστο εκτοξεύτηκε ξανά στο 3,7%, από 2,7% τον Ιούλιο, με την ενέργεια να τρέχει πάνω από 15% και τα βασικά είδη να ακολουθούν. Ο πραγματικός μισθός, με βάση τα ίδια τα στοιχεία, έμεινε παγωμένος. Αυτό είναι το πραγματικό «success story»: δουλεύεις το ίδιο ή περισσότερο, και στο τέλος του μήνα αγοράζεις λιγότερα από πριν.
Την ίδια στιγμή, τα κέρδη των επιχειρήσεων εκτοξεύτηκαν στο 8,1% του ΑΕΠ, ξεπερνώντας ακόμη και τον μέσο όρο της περιόδου πριν την πανδημία, ενώ οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών παραμένουν αρνητικές, δηλαδή ο κόσμος ξοδεύει περισσότερα από όσα βγάζει για να επιβιώσει. Και η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος ομολογεί τον λόγο, μαύρο επί λευκού: οι επιχειρήσεις πέρασαν τις αυξήσεις του κόστους στις τελικές τιμές και ενίσχυσαν τα κέρδη τους σε κλάδους με «χαμηλό ανταγωνισμό» και «υπερβάλλουσα ζήτηση». Με απλά λόγια, αυτό που ζούμε κάθε μέρα στο ράφι του σούπερ μάρκετ: αισχροκέρδεια, βαφτισμένη «τιμολογιακή πολιτική».
Και οι τράπεζες; Μόνο οι τέσσερις μεγάλες συστημικές τράπεζες έβγαλαν 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ καθαρά κέρδη σε ένα μόλις εξάμηνο, με τα έσοδα από τόκους και προμήθειες να αυξάνονται ενώ οι καταθέσεις μας δεν αποδίδουν σχεδόν τίποτα. Την ίδια ώρα, το κράτος βρήκε δισεκατομμύρια για να αποπληρώσει πρόωρα το χρέος στους δανειστές, με τα ταμειακά διαθέσιμα να ξεπερνούν τα 30 δισεκατομμύρια ευρώ. Λεφτά υπάρχουν, λοιπόν, και μάλιστα άφθονα. Απλώς όχι για τον μισθό, τη σύνταξη και το νοσοκομείο, αλλά για τα κέρδη των τραπεζών και την ικανοποίηση των αγορών.
Δεύτερο πρόσωπο: η ανισότητα βαθαίνει, ο πλούτος αλλάζει χέρια
Όλα τα παραπάνω αποτυπώνονται σε ένα σκληρό συμπέρασμα: η Ελλάδα έχει την 4η υψηλότερη εισοδηματική ανισότητα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, και αυτή η ανισότητα δεν σταθεροποιείται, ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ σταθερά από το 2019. Το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού έχει εισόδημα πάνω από πέντε φορές υψηλότερο από το φτωχότερο 20%. Και σε μέση αγοραστική δύναμη, δηλαδή σε πόσα μπορεί πραγματικά να αγοράσει ο μέσος πολίτης, η χώρα μας βρίσκεται 3η από το τέλος σε ολόκληρη την Ένωση, ανταγωνιζόμενη πλέον τις φτωχότερες χώρες της.
Ας εξηγήσουμε απλά τι σημαίνουν αυτά. Το εργαλείο με το οποίο μετριέται η ανισότητα λέγεται δείκτης Gini. Παίρνει τιμές από το 0 έως το 100: όσο πιο κοντά στο μηδέν, τόσο πιο δίκαια μοιράζεται το εισόδημα ανάμεσα στους πολίτες, ενώ όσο ανεβαίνει, τόσο πιο άνισα μοιράζεται, τόσο πιο πολύ δηλαδή συγκεντρώνεται στους λίγους. Στην Ελλάδα ο δείκτης βρίσκεται στις 31,6 μονάδες, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 29,2, και αντί να πέφτει, ανεβαίνει χρόνο με τον χρόνο από το 2019 και μετά. Με απλά λόγια, η πίτα της οικονομίας μεγαλώνει, όπως μας λένε, αλλά το κομμάτι που φτάνει στον εργαζόμενο μικραίνει.
Στον πλούτο, η εικόνα είναι ακόμη πιο ωμή. Το πλουσιότερο 10% των νοικοκυριών κατέχει το 41% του συνολικού πλούτου της χώρας. Την ίδια στιγμή, ο διάμεσος πλούτος των ελληνικών νοικοκυριών, δηλαδή το τι έχει στα χέρια του ο μέσος άνθρωπος, το σπίτι, οι καταθέσεις, τα λίγα που κατάφερε να μαζέψει, μειώθηκε στο μισό μέσα σε μία δεκαετία. Ο πλούτος της χώρας δεν χάθηκε, άλλαξε χέρια: έφυγε από τους πολλούς και συσσωρεύτηκε στους λίγους. Δεν είναι κακή τύχη, ούτε φυσικό φαινόμενο. Είναι το προμελετημένο αποτέλεσμα μιας πολιτικής που, χρόνο με τον χρόνο, παίρνει από τους πολλούς και δίνει στους λίγους.
Και εδώ πρέπει να ανοίξει μια συζήτηση που η κυβέρνηση αποφεύγει: τι γίνονται τελικά αυτά τα κέρδη-ρεκόρ; Επενδύονται παραγωγικά, σε εργοστάσια, σε τεχνολογία, σε καλοπληρωμένες και σταθερές θέσεις εργασίας, σε πραγματική αναβάθμιση της οικονομίας και της θέσης των εργαζομένων; Ή, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, καταλήγουν σε διανομές μερισμάτων στους μετόχους, σε αγορές ακινήτων που τροφοδοτούν τη στεγαστική κρίση, και σε τοποθετήσεις και τζογάρισμα σε ξένα χρηματιστήρια και χρηματοπιστωτικά προϊόντα, μακριά από την πραγματική οικονομία; Δεν είναι το ίδιο πράγμα. Όταν ο πλούτος που παράγει η εργασία δεν ξαναγυρίζει ως παραγωγική επένδυση αλλά μετατρέπεται σε χρηματιστηριακό κέρδος για λίγους, τότε η «ανάπτυξη» για την οποία μας μιλούν είναι ανάπτυξη των κερδών τους, όχι της ζωής μας.
Το συμπέρασμα και η απάντησή μας
Τα στοιχεία αυτά δεν αφήνουν πλέον κανένα περιθώριο για αυταπάτες. Η ακρίβεια, η συρρίκνωση της αγοραστικής δύναμης και η συνεχής μεταφορά πλούτου από τους πολλούς στους λίγους δεν είναι κάποιο «ατύχημα» της οικονομίας. Είναι το αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής επιλογής, που προστατεύει την κερδοφορία των επιχειρήσεων και των τραπεζών και μεταφέρει σταθερά το κόστος στις πλάτες των εργαζομένων. Καμία κάρτα σίτισης, κανένα εφάπαξ δωράκι και καμία υπόσχεση για κατώτατο μισθό το 2028 δεν αλλάζει αυτή τη διαρκή ανακατανομή του πλούτου προς τα πάνω.
Ευθύνη, όμως, δεν έχει μόνο η κυβέρνηση και η εργοδοσία. Ευθύνη έχει και το συνδικαλιστικό κίνημα όταν συμβιβάζεται, όταν σιωπά, όταν περιορίζεται σε διαπιστώσεις και όταν μετατρέπεται από δύναμη διεκδίκησης σε συνομιλητή διαχείρισης της ίδιας πολιτικής. Οι εργαζόμενοι δεν έχουν ανάγκη από συνδικαλισμό δημοσίων σχέσεων, ούτε από ηγεσίες που θυμούνται την αγωνιστικότητα μόνο στις ανακοινώσεις. Έχουν ανάγκη από συνδικάτα ανεξάρτητα από κυβερνήσεις και εργοδοσία, με παρουσία στους χώρους δουλειάς, με συλλογικές διεκδικήσεις και με πραγματική διάθεση σύγκρουσης όταν θίγονται τα δικαιώματα, οι μισθοί και η αξιοπρέπεια των εργαζομένων.
Όταν τα κέρδη σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και ο εργαζόμενος μετράει αν του φτάνει ο μισθός μέχρι το τέλος του μήνα, η ουδετερότητα δεν είναι στάση. Είναι επιλογή πλευράς.
Επιλέγουμε ξεκάθαρα πλευρά: με τους εργαζόμενους, απέναντι στις πολιτικές που τους φτωχοποιούν, απέναντι στην εργοδοτική αυθαιρεσία και απέναντι σε κάθε μορφή συνδικαλισμού που συμβιβάζεται με αυτή την πραγματικότητα.
Διεκδικουμε εδώ και τώρα: ουσιαστικές αυξήσεις σε όλους τους μισθούς, άμεσα και όχι για το 2028. Επαναφορά των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων με υποχρεωτική ισχύ. Πραγματικό έλεγχο στην αισχροκέρδεια και στις τιμές των ειδών πρώτης ανάγκης, της ενέργειας και της στέγης. Φορολόγηση των υπερκερδών των επιχειρήσεων και των τραπεζών, ώστε ο πλούτος που παράγει η εργασία να γυρίζει στην κοινωνία και όχι στους μετόχους. Δημόσιο σύστημα υγείας και παιδείας, απέναντι στο κύμα της ιδιωτικοποίησης.
Τα νούμερα είναι πλέον ξεκάθαρα και επίσημα. Το ερώτημα δεν είναι αν φτωχαίνουμε ενώ άλλοι πλουτίζουν, αυτό το απέδειξαν η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος και τα επίσημα στοιχεία. Το ερώτημα είναι αν θα χτίσουμε ένα μαχητικό κίνημα που θα διεκδικήσει με όρους κατάκτησης αυτά που δικαιούται ο εργαζόμενος, ώστε να γίνει ισχυρή η ανάγκη οργάνωσης στα Σωματεία. Αγωνιζομαστε σταθερά προσανατολισμένη σε αυτόν τον στόχο. Καλούμε κάθε εργαζόμενη και εργαζόμενο σε επαγρύπνηση, οργάνωση και αγώνα.
ΠΑΜΜΕΣΣΗΝΙΑΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ