Του Γιάννη Λάσκαρη :
Υπάρχουν τόποι που δεν χρειάζεται να τους εφεύρουμε από την αρχή.
Χρειάζεται απλώς να τους κοιτάξουμε ξανά.
Να τους δούμε όχι ως μεμονωμένα σημεία στον χάρτη, αλλά ως κομμάτια μιας μεγάλης ιστορίας που περιμένει να συνδεθεί.
Αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ένα από τα μεγάλα ζητούμενα για τη Μεσσήνη του αύριο.
Η Μεσσήνη δεν χρειάζεται μόνο περισσότερα έργα. Χρειάζεται σχέδιο, ταυτότητα και σύνδεση.
Να δούμε διαφορετικά την πόλη, τα χωριά, την αγροτική ενδοχώρα, τους αρχαιολογικούς και ιστορικούς τόπους, τον ποταμό, αλλά και τη θάλασσα.
Να καταλάβουμε ότι ο πλούτος ενός τόπου δεν βρίσκεται μόνο σε όσα θα κατασκευάσουμε, αλλά και σε όσα ήδη διαθέτουμε και δεν έχουμε ακόμη αξιοποιήσει με τον σωστό τρόπο.
Η Μπούκα είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Το παλαιό Τελωνείο, το αλσύλλιο και η παραλία δεν είναι τρεις διαφορετικές υποθέσεις.
Είναι τρία κομμάτια μιας ενιαίας ιστορίας.
Και μπορούν να γίνουν ένας ενιαίος προορισμός.
Από τον χώρο στον προορισμό
Η μεγάλη αλλαγή στη φιλοσοφία μας πρέπει να είναι αυτή:
Να σταματήσουμε να βλέπουμε έναν χώρο μόνο ως χώρο.
Να αρχίσουμε να τον βλέπουμε ως εμπειρία.
Ο επισκέπτης δεν χρειάζεται απλώς μια ακόμη παραλία.
Χρειάζεται έναν λόγο να έρθει, έναν λόγο να περπατήσει, έναν λόγο να μείνει λίγο περισσότερο.
Στη Μπούκα αυτό μπορεί να γίνει με μια διαδρομή που θα ξεκινά από το παλαιό Τελωνείο, θα περνά από το αλσύλλιο και θα καταλήγει στη θάλασσα.
Ένας περίπατος μνήμης, φύσης και θάλασσας.
Μια διαδρομή που θα αφηγείται τον τόπο χωρίς να τον αλλοιώνει.
Μια παλιά φωτογραφία.
Μια ιστορία.
Μια μαρτυρία.
Ένα πρόσωπο.
Ένα στοιχείο της φύσης.
Μικρές παρεμβάσεις, που όμως μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε έναν ολόκληρο τόπο.
Το παλαιό Τελωνείο δεν πρέπει να μείνει σιωπηλό
Το παλαιό Τελωνείο μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη νέα αφήγηση της Μπούκας.
Πρώτα χρειάζεται να καταγραφεί, να προστατευθεί και να μελετηθεί.
Να διερευνηθεί η δυνατότητα αξιοποίησής του με ήπιες παρεμβάσεις και σεβασμό στον χαρακτήρα του.
Δεν χρειάζεται να υποσχεθούμε από σήμερα ένα μεγάλο πολιτιστικό κέντρο.
Χρειάζεται να κάνουμε τα πρώτα εφικτά βήματα.
Καθαρισμός και προστασία.
Ανάδειξη των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών στοιχείων.
Ενημερωτική σήμανση.
Ψηφιακή αφήγηση.
Και στη συνέχεια αναζήτηση χρηματοδοτικού εργαλείου και φορέα που θα μπορούσε να στηρίξει σταδιακά την αποκατάσταση και την επανάχρησή του.
Γιατί ένα παλιό κτίριο δεν αποκτά αξία επειδή απλώς αποκαθίσταται.
Αποκτά αξία όταν ξαναβρίσκει ρόλο στη ζωή του τόπου.
Το αλσύλλιο πρέπει να προστατευθεί για να αναδειχθεί
Το αλσύλλιο της Μπούκας απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.
Η υπαγωγή του στο Δασαρχείο σημαίνει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως ένας συνηθισμένος δημοτικός χώρος.
Χρειάζεται συνεργασία του Δήμου με το Δασαρχείο, τις αρμόδιες υπηρεσίες και την τοπική κοινωνία.
Και εδώ η λογική πρέπει να είναι ξεκάθαρη:
Όχι υπερκατασκευές.Όχι τσιμέντο.Όχι αλλοίωση του φυσικού χαρακτήρα.
Αλλά φροντίδα, προστασία της βλάστησης, καθαρισμός, ασφαλή μονοπάτια όπου επιτρέπεται, διακριτική σήμανση, σημεία στάσης και ανάπαυσης.
Το αλσύλλιο πρέπει να αναδειχθεί επειδή είναι αυτό που είναι.
Η φύση δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε κατασκευή για να αποκτήσει αξία.
Και η θάλασσα
Η παραλία είναι το φυσικό τέλος αυτής της διαδρομής.
Εκεί δεν χρειάζεται υπερβολή.
Χρειάζεται ποιότητα.
Καθαριότητα.
Οργάνωση.
Ασφάλεια.
Προσβασιμότητα.
Σωστή ενημέρωση.
Διακριτικός εξοπλισμός όπου απαιτείται.
Και κυρίως μια συνολική εικόνα που θα κάνει τον κάτοικο να αισθάνεται ότι ο τόπος του αξίζει και τον επισκέπτη να θέλει να επιστρέψει.
Γιατί μια παραλία δεν γίνεται προορισμός όταν γεμίζει κατασκευές.
Γίνεται προορισμός όταν αποκτά ταυτότητα.
Το μοντέλο που χρειάζεται η Μεσσήνη
Η Μπούκα, όμως, είναι μόνο η αφορμή.
Το πραγματικό ζητούμενο είναι πολύ μεγαλύτερο.
Είναι ο τρόπος με τον οποίο θα σχεδιάσουμε τη Μεσσήνη των επόμενων δεκαετιών.
Μια Μεσσήνη που δεν θα περιορίζεται στην εικόνα της πόλης.
Μια Μεσσήνη που θα συνδέει την πόλη με τα χωριά της.
Την ιστορία με τη φύση.
Τον πολιτισμό με την αναψυχή.
Την αγροτική παραγωγή με τον τουρισμό.
Τη θάλασσα με την ενδοχώρα.
Τους κατοίκους με τους επισκέπτες.
Να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο τόπων και εμπειριών.
Γιατί ο επισκέπτης που θα έρθει στη Μπούκα μπορεί αύριο να αναζητήσει ένα χωριό, μια πεζοπορική διαδρομή, έναν αρχαιολογικό χώρο, ένα μοναστήρι, ένα τοπικό προϊόν, μια ιστορία.
Και τότε η Μεσσήνη δεν θα είναι απλώς ένας τόπος διέλευσης.
Θα γίνει προορισμός.
Δεν χρειάζονται πάντα εκατομμύρια
Ίσως αυτό να είναι και το πιο σημαντικό μήνυμα.
Η ανάπτυξη δεν ξεκινά πάντα από το μεγάλο έργο.
Μπορεί να ξεκινήσει από μια καλή ιδέα.
Από μια μελέτη.
Από μια συνεργασία.
Από μια διαδρομή.
Από μια πινακίδα που αφηγείται σωστά την ιστορία ενός τόπου.
Από έναν χώρο που καθαρίζεται και προστατεύεται.
Από ένα παλιό κτίριο που ξανανοίγει.
Από μια παραλία που αποκτά ποιότητα.
Μικρές παρεμβάσεις μπορούν να δημιουργήσουν μεγάλη αλλαγή όταν εντάσσονται σε ένα κοινό σχέδιο.
Αυτό είναι το στοίχημα.
Όχι να κάνουμε τη Μεσσήνη κάτι που δεν είναι.
Αλλά να την κάνουμε να αναγνωρίσει την αξία αυτού που ήδη είναι.
Το αύριο δεν βρίσκεται κάπου αλλού
Το αύριο της Μεσσήνης δεν βρίσκεται σε έναν μακρινό ορίζοντα.
Βρίσκεται μπροστά μας.
Στους τόπους που έχουμε.
Στα χωριά που περιμένουν να ξανασυστηθούν.
Στις διαδρομές που δεν έχουμε ακόμη χαρτογραφήσει.
Στα κτίρια που σιωπούν.
Στα τοπία που παραμένουν αναξιοποίητα.
Στη θάλασσα.
Στην ιστορία.
Στους ανθρώπους.
Η Μπούκα μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο παράδειγμα αυτής της νέας αντίληψης.
Ένα μικρό αλλά ουσιαστικό εργαστήριο για το πώς μπορούμε να σχεδιάσουμε το αύριο.
Και ίσως τελικά το μεγαλύτερο έργο για τη Μεσσήνη να μην είναι ένα ακόμη κτίριο.
Να είναι η αλλαγή στον τρόπο που κοιτάμε τον τόπο μας.
Υστερόγραφο
Στα χρόνια που είχα την ευθύνη ως δημοτικός σύμβουλος, η ανάδειξη του αλσυλλίου της Μπούκας αποτέλεσε μία από τις παρεμβάσεις που έβαλαν ξανά στον δημόσιο διάλογο την ανάγκη να κοιτάξουμε διαφορετικά την περιοχή.
Η ίδια επιμονή συνδέθηκε και με την ανάγκη ανάδειξης της Μπούκας και του παλαιού Τελωνείου.
Δεν ήταν, όμως, υπόθεση ενός ανθρώπου.
Αξιόλογοι φίλοι, ενεργοί πολίτες, σύλλογοι και συλλογικότητες προσπάθησαν και συνεχίζουν να προσπαθούν, ο καθένας με τον τρόπο του, να κρατήσουν ζωντανό το ενδιαφέρον για αυτόν τον τόπο.
Γιατί οι τόποι δεν αλλάζουν μόνο με αποφάσεις και έργα.
Αλλάζουν όταν οι άνθρωποί τους αρνούνται να τους θεωρήσουν τελειωμένη υπόθεση.
Και η Μεσσήνη έχει ακόμη πολλά να γράψει.